خوش آمدید

جستجو

تبلیغات





آب مجازی -2

    آیا می دانستید برای هر یک فنجان قهوه ای که میل می کنید 140 لیتر آب مصرف شده؟

    افزایش روز به روز دانش محیط زیستی مردم منجر به ایجاد سؤالات زیادی در ذهن آنها شده است. یکی از مهم ترین سؤالها این است که : چه مقدار منابع طبیعی لازم است تا  کالا های مختلف مورد نیاز ما انسانها تولید شوند؟ به عنوان مثال برای تولید یک فنجان چای یا قهوه که در دست داریم چه مقدار منابع طبیعی استفاده شده است؟ در بعضی از موارد با مشاهده کالای مورد نظرمان تا حدودی می توانیم مقدار منابع طبیعی مصرف شده را حدس بزنیم. مثلا تمام وسایل چوبی اطرافمان بیانگر این واقعیت هستند که این چوبها زمانی بخشی از تنه درخت و اکوسیستم جنگل بوده اند ولیکن این نوع مشاهده و حدس و گمان در رابطه با منابعی که دیگر قسمتی از ساختار کالا نیستند کافی نبوده و نیازمند تحقیقات بیشتر  در فرایند تولید کالا است.

     

    یکی از مهم ترین منابع طبیعی در پروسه تولید انواع کالاها آب می باشد. در واقع آب یکی از مهمترین منابع مصرفی بشر برای گذران زندگی روزمره است. انسانها در زندگی روزمره خود از آب برای مصارفی مانند آشامیدن ، پخت و پز و شست و شو استفاده می کنند. اما موضوع فقط به اینجا ختم نمی شود ، حجم انبوهی از آب برای تولید کالاهای پایه ای مانند کاغذ ، پوشاک و اقلام غذایی به کار می رود. البته میزان دقیق مصرف آب برای تولید یک کالای خاص با عوامل گوناگونی مانند شرایط آب و هوایی و اقلیمی ای که کالا در آن تولید شده همچنین کیفیت تولید رابطه مستقیم دارد. آب مجازی برای اولین بار توسط  "John Anthony Allan "  که از  استادان دانشگاه king college London است مطرح شد. وی به خاطر تحقیقات علمی که در این مورد انجام داده بود جایزه  the 2008 Stockholm Water Prize را برنده شد. موسسه بین المللی آب استکهلم که اهدا کننده این جایزه به آقای  John Anthony Allan  بود، معتقد است که پروژه آب مجازی تاثیرات زیادی بر سیاستهای تجارت آب در کشورهای صادر کننده آن مانند ایالات متحده، آرژانتین و برزیل و وارد کننده هایی مانند کشورهای مصر، ژاپن و ایتالیا دارد که هر ساله میلیونها لیتر آب صادر و وارد می کنند. اهمیت این موضوع به گفته آقای  John Anthony Allan در این واقعیت نهفته است که انسان قادر به دیدن مقدار آبی که برای تولید یک فراورده مصرف شده است نمی باشد. به عنوان مثال مقدار آبی که برای تولید یک دانه گندم مصرف شده در داخل گندم موجود نبوده و قابل رویت هم نیست اما در واقعیت حجم غیر قابل رویتی از آب مصرف شده است.

    جدول غلات

     

    یک عدد ذرت

     

     

    450 لیتر آب

     

    ذرت سالانه در دنیا 550 بلیون متر مکعب آب مصرف می کند که در حدود 8 درصد مصرف سالیانه آب می باشد.

     

    یک بسته 500 گرمی گندم

    500 لیتر آب

    گندم سالانه در دنیا 790 بلیون متر مکعب آب مصرف می کند

    یک بسته 500 گرمی برنج

    1700 لیتر آب

     

    یک بسته 500 گرمی سویا

    900لیتر آب

     

     در حقیقت دانستن این واقعیت که چه مقدار آب برای تولید یک فراورده مصرف شده است به ما کمک می کند که بتوانیم تخمین درستی از میزان واقعی مصرف آب برای تولید فراورده های گوناگون داشته باشیم. این موضوع در کشورهای گرم و خشک مانند مصر بسیار حیاتی و مهم است.

    بر اساس مطالعات انجام شذه در  UNESCO-IHE Institute for Water Education مقدار آب مصرفی برای تولید برخی اقلام به شرح زیر می باشد. برای تولید یک کیلوگرم گندم به 1300 لیتر آب ، برای تولید یک کیلوگرم تخم مرغ به 3300 لیتر آب ، برای تولید یک کیلوگرم برنج به 3400 لیتر آب، برای تولید یک کیلوگرم گوشت گاو به 15500 لیتر آب و برای تولید یک لباس از جنس کتان به 4100 لیتر آب نیازمندیم. همین موسسه در گزارشی با عنوان  The Water Footprint of Cotton Consumption نوشته است که برای تولید کالاهای دیگری که در زندگی روزمره انسانها کاربرد دارند چه مقدار آب مصرف می شود. به عنوان مثال برای تولید هزار گرم شلوارجین به میزان 10850 لیتر آب ،برای تولید 75 گرم پوشک بچه به 810 لیتر آب، برای تولید 900 گرم روتختی به 9750 لیتر آب نیازمندیم.

    جدول فراورده های گوشتی

     

    300 گرم استیک گوشت گاو

    4500 لیتر آب

    300 گرم استیک گوشت گوسفند

    1830 لیتر آب

    300 گرم استیک گوشت خوک

    1440 لیتر آب

    300 گرم استیک گوشت بز

    1200 لیتر آب

    300 گرم فیله مرغ

    1170 لیتر آب

    جدول نوشیدنی ها

     

    500 میلی لیتر آبجو

    150 لیتر آب

    یک بطری شراب (750 میلی لیتر)

    720 لیتر آب

    یک قوری قهوه (750 میلی لیتر)

    840 لیتر آب

    یک قوری چای ( 750 میلی لیتر)

    90 لیتر آب

    یک لیتر شیر

    1000 لیتر آب

     

    میزان آب مجازی مورد نیاز صنایع

    بر اساس مطالعاتی که در سال 2003 در  UNESCO-IHE study and the Australian Food & Grocery انجام شده میزان بسیار بالایی از آب مجازی در تولیدات صنایع سنگین استفاده می شود. برای تولید اقلامی مانند ماشین، دوچرخه و سایر اقلام صنعتی مقدار مصرف آب بسیار بالا است. شاید باورش برای خواننده محترم سخت باشد ولی برای تولید یک خودرو یک تنی به میزان چهارصد هزار (400000) لیتر آب نیازمندیم. البته همانطور که در ابتدا توضیح دادیم این مقدار مطابق نحوه تولید کالا قابل تغییر است. به عنوان مثال در کشور استرالیا مقدار آب مصرفی برای تولید یک ماشین یک میلیون (1000000) لیتر است. مصرف این مقدار آب به خاطر نحوه تولید ماشین در کارخانه می باشد. دانستن این واقعیت که چه مقدار آب برای تولید کالاهایی که ما در زندگی روزمره استفاده می کنیم مصرف شده است بسیار ضروری است.  همچنین برای دولتها قابلیت تخمین میزان مصرف آب برای تولید کالاهای گوناگون در کشور بسیار حیاتی بوده و می تواند در سیاست گذاری های واردات و یا صادرات آب تاثیر گذار باشد. البته قابل ذکر است که تخمین میزان آب مصرفی در حقیقت تخمین میزان آب از دست رفته توسط صنایع می باشد زیرا این آب جهت تولید کالاهای مورد نیاز از بین رفته است.

     

    جدول میوه ها

     

    یک عدد سیب( 100 گرمی)

    70 لیترآب

    یک عدد پرتقال( 100 گرمی)

    50 لیتر آب

    یک عدد نارگیل( 1000گرمی)

    2500 لیتر آب

     

    جدول سایر مواد خوراکی

    یک عدد تخم مرغ (60 گرم)

    200 لیتر آب

    500 گرم پنیر

    2500 لیتر آب

    یک بسته نان تست (500 گرم)

    650 لیتر آب

    یک بسته چیپس (200 گرم)

    185 لیتر آب

     

    این نکته قابل ذکر است که هنگامی که کشورها کالایی را صادر یا وارد می کنند در حقیقت آب مجازی این کشورها هم صادر و یا وارد می شود. هنگامی که یک کشور یک تن گندم وارد می کند به جای اینکه آن را به صورت محلی تولید کند در حقیقت این کشور در حدود 1300متر مکعب در مصرف منابع آب داخلی کشور صرفه جویی کرده است. اگر این کشور جزو کشورهای فقیر از نظر منابع آبی باشد این حجم صرفه جویی در آب می تواند در صنایع دیگری مصرف شود. البته اگر همین کشور یک تن گندم صادر کند در حقیقت 1300متر مکعب از منابع آبی خود را صادر کرده است که دیگر بازگشت ندارد و نمی تواند در مصارف دیگر به کار بیاید.

    فاجعه دریاچه آرال

    استفاده بیش از ظرفیت قابل تحمل منابع طبیعی محیط زیست در مواردی منجر به تاثیرات غیر قابل برگشت و نا مطلوبی شده است. به عنوان مثال استفاده از منابع آبی برای کاشت پنبه بخصوص در مناطق نیمه خشک منجر به نابودی بخش چشمگیری از اکوسیستم های آبی شده است. به عنوان نمونه از این اثرات نا خوشایند می شود از وضعیت دریاچه آرال نام برد که زمانی چهارمین دریاچه بزرگ جهان بوده است. از سال 1960 تا 2000، 60 % از مساحت دریاچه آرال و 80% از حجم آب آن کاسته شده است. علت اصلی این فاجعه اکولوژیک برداشت آب از دو رودخانه آمو دریا و سیر دریا برای کاشت پنبه در مناطق نیمه خشکی همچون آسیای مرکزیست. امروزه 73% از پنبه دنیا توسط زمینهایی که نیازمند آبیاری هستند تولید می شود. این زمینها عمدتا در مناطق مدیترانه و سایر مناطقی که از اقلیم خشک برخوردار بوده و از کمبود آب رنج می برند، قرار دارند. مناطقی مانند ازبکستان، شمال هند، پاکستان و استان  Xinjiang در چین از جمله این مناطق می باشند که روز به روز به دلیل استفاده آب در فرایند تولید پنبه از میزان آب های زیرزمینی و روان آنها کاسته می شود. با وجود کمبود آب در این مناطق حجم کمی از تولید پنبه توسط آبیاری قطره ای انجام می شود.  شاید آگاهی از شرایط دریاچه آرال و مشاهده صحنه هایی از حرکت شتر در جایی که قبلا دریاچه  و پر از آب بوده است و یا دیدن شرایط اکوسیستم های مشابه، باعث شود که به موضوع آب مجاز ی و اهمیت آن توجه بیشتری بشود.


    این مطلب تا کنون 3 بار بازدید شده است.
    منبع
    برچسب ها : تولید ,مصرف ,میزان ,منابع ,استفاده ,گندم ,برای تولید ,عنوان مثال ,منابع طبیعی ,دریاچه آرال ,استیک گوشت ,مقدار منابع طبیعی ,برای تولید کالاهای , john anthony allan ,آقای  john anthony ,
    آب مجازی -2

تبلیغات


    محل نمایش تبلیغات شما

پربازدیدترین مطالب

آمار

تبلیغات

محل نمایش تبلیغات شما

تبلیغات

محل نمایش تبلیغات شما

آخرین کلمات جستجو شده